सर्वोत्तम व्यक्ती कोण?

गौतम बुद्ध एका छोट्या गावात वास्तव्यास होते.  त्यांच्यासोबत त्यांचे काही शिष्यही होते.  एके दिवशी त्याचे शिष्य गावात फिरायला गेले, तेव्हा त्या गावातील लोकांनी त्यांना खूप भले-वाईट सुनावले. अशा वागणुकीमुळे शिष्यांना खूप राग आला आणि वाईट देखील वाटले आणि ते परत गेले.

जेव्हा गौतम बुद्धांनी पाहिले की त्यांचे सर्व शिष्य अतिशय संतप्त दिसत आहेत, तेव्हा त्यांनी विचारले - "काय झालं, तुम्ही सर्व इतके तणावग्रस्त का दिसत आहात?"

तेव्हा एक शिष्य रागाने म्हणाला, 

"आपण ताबडतोब येथून निघून जाऊया. आम्ही गावात फिरायला निघालो असताना विनाकारण इथल्या लोकांनी आम्हाला खूप वाईट वागणूक दिली. वाईट-साइट बोलले, जेथे आपला आदर नाही, तिथे क्षणभरही राहू नये. इथल्या लोकांना गैरव्यवहाराशिवाय काहीच कळत नाही."

गौतम बुद्ध हसले आणि म्हणाले - "तुम्ही इतर ठिकाणी चांगल्या वर्तनाची अपेक्षा करता का?"

दुसरा शिष्य म्हणाला - "हो दुसऱ्या गावात चांगले लोक असतीलच ना."

तेव्हा गौतम बुद्ध म्हणाले - "एखादे ठिकाण फक्त तिथले लोक गैरवर्तन करतात म्हणून सोडणे चुकीचे ठरेल. 

आपण कुठेही जाऊ, जिथे जाऊ तिथे असे काहीतरी केले पाहिजे कि आपल्या चांगुलपणाने तिथल्या लोकांना सुधारण्याशिवाय पर्यायच राहिला नाही पाहिजे. 

आपण कुठेही जाऊ, तिथल्या लोकांचे थोडे तरी भले करूनच परत यायचे. आपल्या चांगल्या वागणुकीनंतर ते किती दिवस वाईट वागणार?  

शेवटी त्यांना सुधारावेच लागेल. खरे तर अशा लोकांना सुधारण्याचे काम आपले असते. जेव्हा आपण प्रतिकूल परिस्थितीत स्वतःला सिद्ध करू शकतो तेव्हा योग्य आव्हान आपल्यापुढे असते, हे परिवर्तन फक्त एक परिपूर्ण व्यक्तीच करू शकतो. 

या सर्व गोष्टी ऐकून बुद्धांचे आवडते शिष्य आनंद यांनी विचारले - "परिपूर्ण व्यक्ती कोणाला म्हणतात?"

यावर बुद्धांनी उत्तर दिले - 

"ज्याप्रमाणे युद्धात वाढणारा बाणांचा हल्ला हत्ती सर्व बाजूंनी सहन करूनही पुढे जात राहतो, त्याचप्रमाणे सर्वोत्कृष्ट व्यक्ती इतरांच्या अपमानास्पद शब्दांना सहन करूनही आपले कार्य करत राहतो आणि स्वतःवर नियंत्रण ठेवतो.

कठीण परिस्थितीत देखील स्वतःवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या व्यक्तीपेक्षा कोणीही श्रेष्ठ असू शकत नाही.

शिष्यांना गौतम बुद्धांचा मुद्दा चांगलाच समजला आणि त्यांनी तेथून निघण्याचा बेत सोडला.